Firmware là gì? Tại sao phải cập nhật firmware cho ống kính?

Nếu bạn là một nhiếp ảnh gia, chắc hẳn đã quen với việc cập nhật firmware cho thân máy ảnh (body). Nhưng bạn có biết rằng nhiều ống kính hiện đại cũng có firmware cho ống kính riêng – một phần mềm độc lập giúp điều khiển các chức năng bên trong ống kính? Trong bài viết này, TTartisan Việt Nam chúng ta sẽ tìm hiểu firmware là gì, tập trung vào firmware cho ống kính và lý do tại sao việc cập nhật nó lại quan trọng không kém gì body.

Firmware là gì? Đặc biệt là firmware cho ống kính

Firmware là gì? Nói đơn giản, firmware là phần mềm nhúng (embedded software) được cài đặt sẵn trong phần cứng của thiết bị, giống như “bộ não” điều khiển hoạt động của nó. Đối với máy ảnh, firmware giúp quản lý mọi thứ từ lấy nét, đo sáng đến xử lý ảnh.

Còn firmware cho ống kính thì sao? Đây là phần mềm nhúng riêng biệt nằm trong ống kính điện tử hiện đại. Nó chịu trách nhiệm điều khiển các chức năng chuyên biệt bên trong ống kính, bao gồm:

• Motor lấy nét tự động (AF motor).
• Hệ thống chống rung quang học (OIS/VR/IS).
• Khẩu độ điện tử và zoom (nếu là ống kính zoom).
• Giao tiếp dữ liệu giữa ống kính và thân máy.

Không phải ống kính nào cũng có firmware cho ống kính. Những ống kính manual cũ (không có motor AF) thường không cần, nhưng hầu hết ống kính autofocus hiện đại từ Canon, Nikon, Sony, Fujifilm, Sigma, Tamron… đều có. Firmware cho ống kính đảm bảo ống kính hoạt động mượt mà và tận dụng tối đa công nghệ mới từ body.

Tại sao cần cập nhật firmware cho ống kính?

Cập nhật firmware cho ống kính không thường xuyên như body, nhưng khi có bản mới, lợi ích thường rất đáng kể. Dưới đây là những lý do chính:

• Sửa lỗi (bug fixes): Khắc phục các vấn đề như lấy nét sai, tiếng ồn motor lớn, lỗi chống rung hoặc vấn đề giao tiếp với body.
• Cải thiện hiệu suất lấy nét và chống rung: Tăng tốc độ AF, độ chính xác cao hơn (đặc biệt khi dùng với body mới có công nghệ AF tiên tiến). Chống rung (OIS/VR/IS) hiệu quả hơn, giảm mờ ảnh khi chụp tay.
• Tăng khả năng tương thích: Ống kính cũ sẽ hoạt động tốt hơn trên body mới. Ví dụ, ống kính cũ có thể tận dụng AF nhanh hơn hoặc tính năng video mới từ body ra mắt sau.
• Thêm hoặc tối ưu tính năng: Cải thiện zoom mượt mà, giảm focus breathing (hiện tượng thay đổi tiêu cự khi lấy nét – phổ biến ở ống kính quay video), hoặc hỗ trợ tính năng mới từ body.
• Kéo dài tuổi thọ sử dụng: Giúp ống kính “trẻ lại”, hoạt động tối ưu lâu dài mà không cần thay mới.

Nhờ cập nhật firmware cho ống kính, bạn có thể biến một ống kính vài năm tuổi thành “món hàng hot” với hiệu suất gần như mới – hoàn toàn miễn phí!

Một số ví dụ thực tế nổi bật về cập nhật firmware cho ống kính

Nhiều hãng và third-party thường xuyên ra bản cập nhật firmware cho ống kính. Dưới đây là vài ví dụ gần đây (tính đến cuối 2025):

• Tamron: Bản cập nhật mới nhất cho 150-500mm f/5-6.7 Di III VC VXD (Model A057) cải thiện AF khi zoom và hỗ trợ đầy đủ tương thích với Sony a9 III (bao gồm burst 120fps). Một bản khác cho 18-300mm khắc phục lỗi tương thích với Canon EOS R5 Mark II và R1.
• Sigma: Các bản 2025 cho nhiều lens như 15mm F1.4 DG DN Fisheye (L-Mount Ver.1.1), 16mm F1.4 DC DN (L-Mount Ver.1.3), cải thiện độ ổn định và AF khi quay video.
• Fujifilm: Thường update lens để giảm noise motor và tăng tốc AF (ví dụ cũ: XF 50-140mm, XF 16-55mm).
• Canon RF lenses: Cải thiện AF video và tương thích body mới.
• Sony GM lenses: Tăng cường AF tracking và chống rung khi dùng với A1/A9 series.
• Third-party (Sigma/Tamron): Update thường xuyên để tương thích tốt hơn với body mới từ Canon/Nikon/Sony, tránh lỗi AF.

Những cập nhật này chứng minh firmware cho ống kính có thể mang lại cải thiện rõ rệt, đôi khi ngang ngửa việc mua lens mới!

Cách cập nhật firmware cho ống kính và lưu ý an toàn

Cách update firmware cho ống kính khác nhau tùy hãng:

• Fujifilm: Menu riêng chọn “LENS” khi update qua thẻ nhớ (gắn lens vào body).
• Canon/Nikon/Sony: Gắn lens vào body, copy file firmware vào thẻ nhớ hoặc kết nối USB.
• Third-party (Sigma/Tamron): Thường dùng dock USB riêng (như Sigma USB Dock) hoặc qua body nếu hỗ trợ.

Lưu ý an toàn quan trọng:

• Chỉ tải file từ website chính hãng (Canon, Nikon, Sony, Fuji, Sigma, Tamron…).
• Pin body phải đầy (hoặc cắm nguồn), gắn chắc lens.
• Đọc kỹ hướng dẫn từng hãng – đừng tắt máy giữa chừng.
• Kiểm tra phiên bản firmware hiện tại trước khi update (thường xem trong menu body khi gắn lens).

Rủi ro lớn nhất là update sai cách có thể làm lens tạm thời không hoạt động (hiếm nhưng có thể khắc phục bằng cách thử lại).

Xem chi tiết : Hướng Dẫn Cách Cập Nhật Firmware TTArtisan

Kết luận

Firmware là gì? Đó là “linh hồn” giúp thiết bị hoạt động, và firmware cho ống kính chính là chìa khóa để ống kính của bạn luôn ở trạng thái tối ưu, tương thích lâu dài với hệ thống máy ảnh. Dù “ẩn mình” nhưng nó mang lại giá trị enorme: sửa lỗi, tăng hiệu suất, thêm tính năng – tất cả miễn phí!

Hãy hình thành thói quen kiểm tra định kỳ firmware cho ống kính cùng với body trên website hãng. Đó là cách đơn giản nhất để hệ thống gear của bạn luôn “mạnh mẽ” theo thời gian.