Cách chụp ảnh chân dung cho người mới bắt đầu

Chụp ảnh chân dung là một trong những thể loại nhiếp ảnh phổ biến và thú vị nhất, đặc biệt phù hợp cho người mới bắt đầu. Chỉ cần một chiếc máy ảnh, bạn đã có thể tạo ra những bức ảnh chân dung đẹp, đầy cảm xúc, khắc họa được vẻ đẹp và cá tính của chủ thể. Đối với nhiều người, chụp chân dung không chỉ là kỹ thuật mà còn là cách để ghi lại khoảnh khắc, xây dựng portfolio cá nhân hoặc đơn giản là làm đẹp cho ảnh đại diện trên mạng xã hội.

Nếu bạn là người mới và đang băn khoăn “làm sao để chụp ảnh chân dung đẹp hơn?”, bài viết này TTArtisan Việt Nam sẽ hướng dẫn chi tiết từ A đến Z. Chúng ta sẽ tập trung vào những yếu tố cốt lõi: thiết bị cần thiết, cài đặt máy ảnh cơ bản, kỹ thuật ánh sáng và bối cảnh, cùng một số mẹo hay để tránh lỗi thường gặp.

Chụp ảnh chân dung là gì? Tại sao nên bắt đầu học chụp chân dung?

Chụp ảnh chân dung (hay còn gọi là portrait photography) là cách chụp tập trung vào khuôn mặt, biểu cảm và thần thái của một người. Bức ảnh chân dung đẹp không chỉ ghi lại ngoại hình mà còn truyền tải cảm xúc, tính cách của chủ thể. Khác với ảnh phong cảnh hay ảnh nhóm, chụp chân dung luôn đặt khuôn mặt làm trung tâm, thường làm mờ nền để người xem tập trung hoàn toàn vào người được chụp.

Tại sao bạn nên học cách chụp ảnh chân dung ngay từ bây giờ?

• Đây là kỹ năng cơ bản nhất, giúp rèn luyện “mắt nhìn” nhiếp ảnh nhanh chóng.
• Rất thực tế: bạn có thể chụp cho gia đình, bạn bè, selfie nâng cao hoặc thậm chí kiếm thêm thu nhập nhỏ.
• Không cần đầu tư lớn: chỉ với điện thoại thông minh là đã có thể tạo ra ảnh chân dung đẹp. Hàng ngày, chúng ta xem hàng nghìn bức ảnh chân dung trên Facebook, Instagram. Học chụp chân dung sẽ giúp bạn tự tin hơn và tạo ra những kỷ niệm đẹp cho riêng mình. Hãy bắt đầu ngay hôm nay!

Chuẩn bị những gì trước khi chụp?

Trước khi nhấn nút chụp, việc chuẩn bị tốt sẽ giúp bạn tránh mất thời gian và có ảnh chân dung đẹp ngay từ lần đầu. Đừng lo, mọi thứ đều đơn giản và rẻ tiền.

Thiết bị tối thiểu để bắt đầu chụp chân dung

Điện thoại thông minh: Đây là lựa chọn lý tưởng cho người mới. Hầu hết các smartphone hiện nay (iPhone, Samsung Galaxy, Xiaomi, Oppo…) đều có chế độ Portrait (Chân dung) – chế độ này tự động làm mờ nền, tạo hiệu ứng xóa phông chuyên nghiệp, giúp bức ảnh chân dung trông đẹp như chụp bằng máy ảnh đắt tiền. Chỉ cần mở camera, chuyển sang chế độ Chân dung là bạn đã sẵn sàng chụp chân dung rồi!

Máy ảnh: Nếu bạn đã có máy ảnh compact, mirrorless hoặc DSLR cũ, hãy tận dụng ngay. Không cần phải là model cao cấp – chỉ cần máy có thể điều chỉnh khẩu độ là đủ.

Ống kính: Nếu dùng máy ảnh, lens 50mm f/1.8 (thường gọi là “nifty fifty”) là lựa chọn hoàn hảo và cực kỳ phổ biến khi chụp ảnh chân dung. Ống kính này giá chỉ khoảng 2-4 triệu đồng, khẩu độ lớn giúp nền mờ mịn, khuôn mặt nổi bật tự nhiên. Với điện thoại, bạn có thể dùng zoom quang học 2x hoặc 3x để mô phỏng góc nhìn tương tự, rất tiện lợi khi chụp chân dung ngoài trời.

Phụ kiện cơ bản hỗ trợ chụp ảnh chân dung đẹp hơn

Chân máy (tripod): Một chiếc chân máy nhỏ gọn, giá từ 200.000–500.000đ sẽ giúp ảnh không bị rung, đặc biệt hữu ích khi chụp chân dung trong điều kiện ánh sáng yếu hoặc khi bạn muốn tự chụp selfie nâng cao.

Tấm hắt sáng (reflector): Không cần mua đắt – chỉ cần một tấm giấy A3 trắng, bảng xốp trắng (mua ở tiệm văn phòng phẩm chỉ 20.000đ) hoặc thậm chí dùng tờ giấy trắng lớn là đã có thể hắt sáng lên mặt người mẫu. Tấm hắt sáng giúp giảm bóng tối dưới mắt, mũi, cằm, làm da sáng mịn hơn mà không cần chỉnh sửa hậu kỳ nhiều. Đây là “vũ khí bí mật” của nhiều người mới khi học cách chụp ảnh chân dung.

Hiểu về ánh sáng – Yếu tố quan trọng nhất

Khi học cách chụp ảnh chân dung, bạn sẽ sớm nhận ra rằng ánh sáng chính là “người thầy” quan trọng nhất và quyết định đến 80-90% chất lượng của bức ảnh chân dung.

Ánh sáng tự nhiên

Ánh sáng tự nhiên luôn là lựa chọn hàng đầu khi chụp ảnh chân dung vì nó miễn phí, dễ tiếp cận và mang lại cảm giác chân thực, dịu dàng. Dưới đây là những thời điểm và vị trí ánh sáng lý tưởng mà bạn nên ưu tiên:

Giờ vàng (golden hour): Đây là khoảng thời gian khoảng 1 giờ sau bình minh và 1 giờ trước hoàng hôn. Ánh sáng lúc này có màu ấm áp (vàng cam), mềm mại, chiếu nghiêng giúp tạo chiều sâu cho khuôn mặt mà không quá gắt. Da người mẫu sẽ trông mịn màng hơn, mắt có ánh lấp lánh tự nhiên – lý tưởng cho những bức ảnh chân dung lãng mạn hoặc nghệ thuật. Ở Hà Nội, bạn có thể ra Hồ Tây, Hồ Hoàn Kiếm hoặc các công viên vào khoảng 5-7h sáng hoặc 4-6h chiều để tận dụng giờ vàng này.

Bóng râm nhẹ (open shade): Chụp dưới tán cây rậm rạp, hiên nhà, mái che, hoặc trong nhà gần cửa sổ lớn nhưng tránh ánh nắng trực tiếp. Ánh sáng ở đây được khuếch tán đều, không tạo bóng đen mạnh, giúp khuôn mặt sáng đều và dễ kiểm soát. Đây là điều kiện “an toàn” nhất cho người mới khi học chụp chân dung, đặc biệt vào những ngày nắng gắt.

Ánh sáng từ cửa sổ (window light): Nếu chụp trong nhà, hãy tận dụng cửa sổ lớn làm nguồn sáng chính. Để người mẫu ngồi hoặc đứng cách cửa sổ khoảng 1-2m, quay mặt về phía ánh sáng – bạn sẽ có ngay hiệu ứng ánh sáng một bên (side lighting) rất đẹp, tạo chiều sâu và cảm xúc cho bức ảnh chân dung.

Những sai lầm về ánh sáng cần tránh khi chụp chân dung

Người mới thường mắc phải vài lỗi phổ biến khiến ảnh chân dung kém đẹp dù đã cố gắng tạo dáng hay chọn nền tốt:

Nắng giữa trưa (harsh midday light): Từ khoảng 10h sáng đến 2h chiều, ánh sáng mặt trời chiếu thẳng từ trên xuống, tạo bóng đen sâu dưới mắt, mũi và cằm – hiện tượng “panda eyes” rất khó chịu. Tránh chụp ngoài trời vào giờ này nếu có thể, hoặc di chuyển vào bóng râm ngay lập tức.

Flash trực diện từ máy ảnh/điện thoại: Flash pop-up hoặc đèn flash tích hợp thường làm da trắng bệch, mắt đỏ, mất hết chi tiết tự nhiên. Chỉ dùng flash khi thật sự thiếu sáng và phải kết hợp với tấm hắt sáng hoặc đèn phụ để “mềm” lại ánh sáng.

Ánh sáng hỗn tạp: Kết hợp ánh sáng đèn huỳnh quang, đèn LED và ánh sáng tự nhiên sẽ khiến màu da bị lệch (cast màu xanh/vàng). Hãy chọn một nguồn sáng chính và tắt bớt các nguồn khác nếu có thể.

Mẹo nhanh để kiểm soát ánh sáng khi chụp ảnh chân dung

• Luôn để người mẫu quay mặt về phía nguồn sáng chính (mặt trời, cửa sổ) để ánh sáng chiếu đều lên khuôn mặt, làm nổi bật đôi mắt – yếu tố then chốt của mọi bức ảnh chân dung đẹp.
• Sử dụng tấm hắt sáng (reflector) đơn giản: Đặt một tấm giấy trắng, bảng xốp hoặc thậm chí áo trắng dưới cằm người mẫu để hắt sáng lên vùng bóng tối, giúp da sáng mịn hơn mà không cần chỉnh sửa hậu kỳ nhiều.
• Quan sát hướng bóng đổ: Nếu bóng mũi đổ dài xuống miệng hoặc cằm, hãy điều chỉnh vị trí người mẫu hoặc di chuyển để bóng ngắn hơn.
• Thử nghiệm nhiều góc: Di chuyển quanh người mẫu để tìm hướng ánh sáng đẹp nhất – chỉ cần 5-10 phút thử nghiệm là bạn đã có thể tìm ra góc “thần thánh” cho bức chụp chân dung hôm đó.

Chọn địa điểm chụp phù hợp cho người mới

Địa điểm tốt sẽ giúp chụp chân dung dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn không cần đi xa, chỉ cần những nơi quen thuộc ở Hà Nội là đủ.

• Gợi ý địa điểm dễ tìm: Công viên (Công viên Thống Nhất, Hồ Hoàn Kiếm), góc phố cổ, ban công nhà, quán cà phê có cửa sổ lớn.
• Nền lý tưởng: Tường trắng sạch, hàng cây xanh, hoặc nền mờ (cách người mẫu 3-5m để dễ xóa phông). Tránh nền lộn xộn như dây điện, biển quảng cáo.

Mẹo hay: Đứng xa nền khoảng 3-5m, dùng chế độ Portrait trên điện thoại – nền sẽ tự động mờ đẹp như máy chuyên nghiệp. Ở Hà Nội, bạn có thể thử quanh Hồ Gươm vào buổi chiều, vừa đẹp vừa miễn phí!

Cài đặt máy ảnh/điện thoại cơ bản cho người mới

Đừng sợ các con số! Chỉ cần nhớ vài cài đặt này, ảnh chân dung của bạn sẽ nét và đẹp ngay lập tức.

Chế độ chụp

• Điện thoại: Mở chế độ Portrait (Chân dung). Xong!
• Máy ảnh: Chọn chế độ Av (Aperture Priority) – máy tự tính toán còn lại.

Cài đặt gợi ý đơn giản

• Khẩu độ: f/1.8 đến f/2.8 – giúp xóa phông mịn, khuôn mặt nổi bật.
• ISO: 100-400 khi ngoài trời, dưới 800 khi trong nhà (giữ thấp để ảnh không noise).
• Tốc độ màn trập: Tối thiểu 1/125 giây để tránh rung tay.

Lấy nét – Bí quyết để mắt sáng long lanh

• Chọn lấy nét 1 điểm, chạm vào mắt người mẫu trên màn hình.
• Bật tính năng nhận diện mắt (Eye AF) nếu máy hỗ trợ – mắt luôn nét 100%. Mẹo: Chụp thử 5-10 kiểu với cài đặt này, bạn sẽ thấy chụp chân dung dễ như chơi!

Kết luận

Chỉ với những bước cơ bản trên, bạn đã có thể tự tin bắt đầu chụp ảnh chân dung và tạo ra những bức ảnh chân dung đẹp, tự nhiên. Hãy nhớ rằng: thực hành là chìa khóa – chụp càng nhiều, bạn càng tiến bộ nhanh.

Quan sát ảnh đẹp của người khác, tham gia cộng đồng để học hỏi, và kiên trì thực hiện. Chúc bạn sớm có những bức chụp chân dung thật ấn tượng!